Beylikdüzü SRC ve Mesleki Yeterlilik Eğitimleri

B1 Yetki Belgesi Nedir? Kimlere Gerekir ve Şartları Nelerdir?

B1 YETKİ BELGESİ NEDİR?

B1 yetki belgesi, otobüsle ticari ve tarifeli olarak yurt içi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek veya tüzel kişilere Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen işletme yetkisidir. Belirli hat ve zaman tarifesine bağlı düzenli seferler planlayan işletmeler için faaliyet kapsamını belirler. SRC sürücünün, ÜDY ve ODY ise yöneticinin mesleki yeterliliğine ilişkindir. B1 almak yalnızca belge bedelini ödemek değildir; özmal filo, mali yeterlilik, yönetici yapılanması ve tarifeli sefer hazırlığı birlikte değerlendirilir. Bu nedenle başvurudan önce işletmenin faaliyet modeliyle bu koşulların uyumu incelenmelidir.

B1 başvurusu için temel hazırlık özeti
Kontrol alanıTemel koşul
Özmal kapasiteUygun özmal otobüslerle toplam en az 150 koltuk.
SermayeEn az 100.000 TL sermaye veya işletme sermayesi.
Araç uygunluğuAsgari kapasiteyi sağlayan özmal otobüslerde 15 yaş sınırı; genel olarak şoför dahil en az 25 koltuk.
Yönetici ve işletmeFaaliyete uygun mesleki yeterlilik, işletme kayıtları ve sefer hazırlığı.

B1 Yetki Belgesi Nedir ve Kimlere Gerekir?

B1, ticari amaçla otobüs işleterek tarifeli yolcu taşıyacak işletmelere yöneliktir. Tarifeli taşımada kalkış ve varış noktaları, güzergâh ve hareket saatleri belirli bir düzene bağlıdır. Örneğin İstanbul ile yurt dışındaki bir şehir arasında belirlenen gün ve saatlerde düzenli otobüs seferi planlayan işletmenin hazırlığı bu kapsamda değerlendirilir. Önceden oluşturulmuş bir grubun gezi için taşınması ise tarifesiz faaliyet kapsamında ayrıca ele alınır.

B1 yetki belgesi ne işe yarar sorusunun yanıtı, işletmeye kapsamındaki tarifeli yolcu taşımacılığını yürütme yetkisi sağlamasıdır. Ancak belge, hat ve uluslararası izin işlemlerini tek başına tamamlamaz. Kapsamı yalnızca uluslararası taşımayla da sınırlı değildir; yurt içi tarifeli yolcu taşımacılığını da içerir.

B1, B2 ve D1 faaliyet kapsamlarının karşılaştırması
BelgeFaaliyet kapsamı
B1Otobüsle ticari ve tarifeli yurt içi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı.
B2Otobüsle ticari ve tarifesiz yurt içi ve/veya uluslararası yolcu taşımacılığı.
D1Otobüsle ticari ve tarifeli yurt içi yolcu taşımacılığı.

Yalnızca yurt içinde düzenli sefer planlayan işletmeler, D1 yetki belgesi kapsamını da değerlendirmelidir. Belge seçimi, işletmenin taşıma modeline göre yapılmalı; tarifeli ve tarifesiz faaliyetler birbirine karıştırılmamalıdır.

B1 Yetki Belgesi Alma Şartları Nelerdir?

B1 yetki belgesi alma şartları, koltuk kapasitesinden ibaret değildir. İşletmenin kuruluş ve kayıt bilgileri, mali yeterliliği, mesleki saygınlığı ve yönetici yeterliliği de değerlendirilir. Yukarıdaki özet, hazırlığın temelini gösterir; araçların kapasite hesabına dahil edilmesi ve işletmeye özgü belgeler ayrıca incelenir. Şahıs işletmesiyle şirket başvurusunda temsil ve kayıt belgeleri farklılaşabileceğinden herkese aynı adli sicil, noter veya evrak listesi uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Özmal koltuk kapasitesi ve sermaye

Kapasite bakımından temel eşik, uygun özmal otobüslerle sağlanan toplam en az 150 koltuktur. Bu şart, herkesin aynı sayıda otobüse sahip olması gerektiği anlamına gelmez. Hesapta araçların kayıtlı koltuk sayıları ve kapasiteye dahil edilme koşulları esas alınır; şoför koltuğu da koltuk sayısına dahildir.

Özmal otobüs filosunun kapasite kontrolü

Örneğin kapasite hesabına uygun, her biri şoför dahil 50 koltuklu üç özmal otobüs toplam 150 koltuk eder. Her biri 46 koltuklu üç otobüs ise 138 koltukta kalır. Bu örnek yalnızca kapasite hesabını açıklar. Araçların yaşı, tescil niteliği ve diğer koşullar ayrıca değerlendirileceğinden toplamın sağlanması başvurunun kesin kabul edileceğini göstermez.

Diğer temel eşik, en az 100.000 TL sermaye veya işletme sermayesidir. Sermaye şartı, belge bedeli değildir. İşletmenin hukuki yapısına uygun biçimde ortaya konulması gereken mali yeterlilik koşuludur. Yetki belgesi ve taşıt kartı ödemeleriyle araç edinme ve işletme giderleri ayrı hesaplanmalıdır.

Araç yaşı, koltuk niteliği ve sözleşmeli taşıt

B1 yetki belgesi araç yaş sınırı açısından değerlendirilirken asgari kapasiteyi sağlayan özmal otobüsler esas alınır. Bu araçlarda 15 yaş sınırı bulunur. Bu koşul, filodaki bütün taşıtlara ayrım yapılmadan aynı yaş hükmünün uygulanacağı şeklinde genişletilmemelidir. Araç satın almadan veya filoya eklemeden önce ilgili taşıtın kayıt ve kullanım koşulları kontrol edilmelidir.

Taşıt belgesine kaydedilecek otobüslerde genel kural, şoför dahil en az 25 koltuktur. Bunun yanında 18–24 koltuklu özmal otobüsler için sınırlı bir istisna bulunur. İstisnanın uygulanması, ilgili kapasite, adet ve kullanım koşullarına bağlıdır. Bu nedenle küçük otobüslerin genel başvuru şartını sınırsız biçimde karşılayabileceği varsayılmamalıdır.

Sözleşmeli taşıt kullanımı, özmal kapasite şartını ortadan kaldırmaz. Bu taşıtların kaydı planlanırken uygulanacak güncel oran, hesaplama ve kullanım koşulları ayrıca kontrol edilmelidir. Özmal araç satışı veya taşıt kaydının düşürülmesi, sözleşmeli filonun uygunluğunu da etkileyebilir.

Taşıtın sözleşmeyle işletmenin filosunda kullanılması ile yetki belgesinin başka bir işletmeye kiralanması farklı işlemlerdir. Sözleşmeli taşıt imkânı, yetki belgesini kiralama yöntemi olarak değerlendirilmemelidir. Filo, işletmenin kendi yetkisi ve sorumluluğu altında yönetilmelidir.

Yönetici yeterliliği ve işletme altyapısı

B1 kapsamındaki yönetici mesleki yeterliliği, uluslararası yolcu taşımacılığına uygun ÜDY 1 ve ODY 1 düzeyleriyle ilişkilidir. Bu koşulların hangi kişi veya kişiler üzerinden karşılanacağı; belgelerin kapsamı, yöneticinin görevi ve işletmeyle hukuki ilişkisi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Yalnızca belge örneği bulundurmak, yöneticilik yükümlülüğünü karşılamaz.

Faaliyetle yeterlilik düzeyinin eşleşmesini görmek için yetki belgesine göre ÜDY ve ODY gereksinimi tablosunu inceleyebilirsiniz. İlk belge alımı, birleşme, tür değişikliği ve yönetici değişikliği işlemlerinde aynı tamamlama veya bildirim süresinin geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Üst düzey yönetici eğitimine ve muafiyetlere ilişkin ayrıntılar ÜDY belgesi rehberinde ele alınır. Orta düzey yönetim sorumluluğuna ilişkin hazırlık için ODY belgesi içeriği incelenebilir.

İşletme altyapısı da planlanan seferlere uygun olmalıdır. Terminal kullanım düzeni, bilet işlemleri, hat ve güzergâh planı ile zaman ve ücret tarifeleri birlikte hazırlanmalıdır. Uygun otobüslere sahip olmak, düzenli sefer organizasyonunun tamamlandığı anlamına gelmez.

Tarifeli otobüs seferlerinin operasyon planlaması

Başvuru Öncesinde Neler Hazırlanmalı?

Hazırlığa faaliyet planıyla başlamak, belge seçimini ve araç yatırımını doğru koşullar üzerinden değerlendirmeyi sağlar. İşletme kayıtları, filo ve temsil bilgileri birbirini desteklemelidir. Başvuru öncesinde şu sıra izlenebilir:

  1. Faaliyet kapsamını belirleyin. Tarifeli taşıma modelini, yurt içi veya uluslararası kapsamı ve planlanan hatları netleştirin.
  2. İşletme kayıtlarını gözden geçirin. Vergi, sicil, oda, adres ve faaliyet bilgilerini kontrol edin; sermaye koşulunun nasıl belgeleneceğini belirleyin.
  3. Filoyu araç bazında inceleyin. Özmal niteliği, koltuk sayısı, yaş, kullanım amacı, muayene ve sigorta bilgilerini birlikte değerlendirin.
  4. Temsil yetkisini doğrulayın. Başvuruyu yapacak kişinin işletme adına işlem yapmaya yetkili olduğundan emin olun.
  5. Firma türüne uygun kanaldan başvurun. İstenen bilgi ve belgeleri tamamlayarak değerlendirme, tahakkuk ve taşıt kayıtlarını takip edin.
  6. Sefer öncesi işlemleri planlayın. Yönetici yeterliliği, terminal, hat, tarife ve gerekli uluslararası izinleri hazırlık takvimine dahil edin.

e-Devlet üzerinden başvuru hazırlığında hizmetin hangi firma türüne yönelik olduğuna dikkat edilmelidir. Şahıs firması için sunulan ilk başvuru ve yenileme hizmeti, tüzel kişi adına işlem yapılabileceği anlamına gelmez. Şirket başvurusunda uygun hizmet, temsil yetkisi ve B1 işleminin kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir.

Elektronik ortamda erişilebilen kayıtlar için zorunlu fiziksel teslim varsayılmamalıdır. Bununla birlikte başvuru sırasında istenen tamamlayıcı belgeler takip edilmelidir. Eksikler ve gerekli incelemeler işlem süresini etkileyebileceğinden faaliyete geçiş planı kesin bir sonuçlanma günü beklentisine bağlanmamalıdır.

Belge Alındıktan Sonra Hangi Yükümlülükler Sürer?

Belgenin alınmasıyla işletmenin uygunluk sorumluluğu devam eder. Geçerlilik ve yenileme takvimi izlenmeli; belge üzerindeki bitiş tarihiyle güncel başvuru kuralları birlikte değerlendirilmelidir. Yenileme için uygulanacak süre ve ödeme koşulları, ilk başvurudan hareketle varsayılmamalıdır.

  • Asgari kapasiteyi koruyun; satış, yaşın ilerlemesi veya taşıt düşümü sonrasında filonun uygunluğunu kontrol edin.
  • Taşıt kayıtlarını, taşıt kartlarını, muayeneleri, sözleşmeleri ve zorunlu sigortaları takip edin.
  • Yönetici yeterliliğini sürdürün; görev veya personel değişikliklerinde gerekli bildirimleri tamamlayın.
  • Hat, güzergâh, zaman ve ücret tarifelerine ilişkin işlemleri güncel tutun.
  • Sürücü yeterliliklerini, çalışma ve dinlenme düzenini ve yolcu işlemlerini denetleyin.
  • U-ETDS bildirimlerini faaliyete uygulanan kapsam ve süre kurallarına uygun yürütün.

Uluslararası seferlerde ilgili ülkeler, transit geçişler ve kullanılacak hat bakımından gerekli izinler ayrıca değerlendirilmelidir. B1, her ülkede ve her hatta otomatik sefer hakkı vermez. Sefer takvimi ve bilet satışı, gerekli izinlerin durumu dikkate alınarak planlanmalıdır.

Maliyet hesabında yetki belgesi bedeli, taşıt kartları ve diğer hazırlık giderleri ayrı kalemlerdir. Ödeme öncesinde ilgili yılın tarifesi, işlem türü ve uygulanabiliyorsa elektronik işlem indirimi kontrol edilmelidir. Yenileme bütçesi de ilk başvuruda ödenen tutar üzerinden varsayımla oluşturulmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

B1 için sabit bir otobüs sayısı var mı?

Temel şart sabit araç sayısı değil, uygun özmal otobüslerle toplam en az 150 koltuk kapasitesidir. Gerekli araç sayısı, kayıtlı koltuk sayıları ve kapasite hesabına uygunluk üzerinden belirlenir.

B1 belgesi sürücünün SRC belgesinin yerine geçer mi?

Hayır. B1 işletmenin taşıma yetkisidir. Uluslararası yolcu taşımacılığında sürücünün SRC 1 dahil kendisine ve yapacağı faaliyete ilişkin gerekli yeterlilikleri ayrıca taşıması gerekir.

Yalnızca sözleşmeli otobüslerle B1 alınabilir mi?

Standart başvuruda gerekli özmal kapasite, yalnızca sözleşmeli otobüslerle karşılanamaz. Sözleşmeli taşıt kullanımı ayrı koşullara bağlıdır; özel edinim biçimleri ise ilgili işlem özelinde değerlendirilmelidir.

B1 alındığında her uluslararası hatta hemen sefer yapılabilir mi?

Hayır. İlgili hat, güzergâh, tarife ve ülkelere ilişkin izin süreçleri de tamamlanmalıdır. Belgenin düzenlenmesi, planlanan bütün uluslararası seferlerin kendiliğinden onaylandığını göstermez.

B1 hazırlığında faaliyet modelini, uygun filoyu ve yönetici yapılanmasını birlikte değerlendirin. Belge bedeli bu hazırlığın yalnızca bir parçasıdır. İşletmenizde yönetici sorumluluğu üstlenecek kişilerin eğitim ihtiyacını belirlemek için Kaya SRC’den ÜDY ve ODY eğitimleri hakkında bilgi alabilir, mesleki yeterlilik hazırlığınızı başvuru takviminizle birlikte planlayabilirsiniz.

Son Yazılar

Bilgi Al