Ticari araç kullanan sürücüler için trafik çevirmesi çoğu zaman “SRC belgesi” ve psikoteknik raporu da istenir; bazen fiziksel çıktı üzerinden, bazen de barkod ya da e-Devlet kayıtlarıyla hızlıca doğrulanır. Yanınızda belge olsa bile belgenin güncel olması, sistemde görünmesi ve doğrulama kodunun okunması işin seyrini belirler.
Bir de pratik tarafı var: Kontrol noktasında internet çekmeyebilir, telefonun şarjı bitebilir, dosya “İndirilenler” arasında kaybolabilir. Bu yazıda SRC ve psikoteknik için e-Devlet sorgulamasının en net yollarını, çevirmede karşılaşılan tipik durumları ve sürücülerin günlük hayatta işini kolaylaştıran küçük alışkanlıkları anlatıyorum.
Trafik çevirmesinde SRC ve psikoteknik neden kontrol edilir?
SRC, mesleki yeterlilik belgesidir; ticari taşımacılık yapan sürücünün ilgili mevzuata göre bu yeterliliği taşıdığını gösterir. Psikoteknik raporu ise sürücünün dikkat, algı, tepki gibi sürüş güvenliğiyle ilişkili bilişsel alanlarda değerlendirilmiş olduğunu belgeleyen, e-imzalı şekilde düzenlenen bir rapordur.
Denetimde görevli ekip genelde iki şeye bakar: Belge var mı ve belge geçerli mi. “Var” demek sadece kağıdı göstermek değildir; belgenin doğrulanabilir olması, barkodunun sistemde karşılık bulması ve süresinin dolmamış olması beklenir.
Bu noktada sürücünün hazırlığı işi çok hızlandırır. Kontrolde saniyelerle yarışmamak için aşağıdaki düzen iş görür:
- Lamineli çıktı
- Telefonda PDF kopyası
- Barkodun net göründüğü ekran görüntüsü
- Psikoteknik bitiş tarihini not etmek
SRC belgesi e-Devlet’te nasıl görüntülenir?
SRC belgeleri uzun süredir e-Devlet üzerinden “barkodlu” formatta alınabildiği için kontrolde en sorunsuz yöntem, e-Devlet’ten alınmış güncel PDF’yi taşımaktır. Bu belge üzerinde yer alan barkod ya da QR alanı, doğrulama yapıldığında belgenin resmi kayıtlarda bulunduğunu gösterir.
e-Devlet’te SRC ile ilgili işlemlerde iki farklı senaryo görülür:
Birincisi, belgeniz sistemde kayıtlıdır ve barkodlu belge üretimi sorunsuz olur. PDF’yi indirir, isterseniz yazdırır, isterseniz telefonda saklarsınız.
İkincisi, eski tip belgeniz vardır veya kayıtlar henüz sisteme düşmemiştir. Bu durumda belgeyi “bulamıyorum” şikayeti oluşur. Çoğu zaman sorun eğitim sürecinden ziyade belge aktarımı, kimlik bilgisi uyumsuzluğu ya da yanlış hizmet ekranına girilmesi gibi nedenlerden çıkar.
Psikoteknik raporu e-Devlet’ten nasıl sorgulanır?
Psikoteknik tarafında e-Devlet’te “e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama” hizmeti kullanılır. Bu ekran, raporun e-imzalı kaydını ve geçerlilik bilgilerini görmenizi sağlar. Burada önemli ayrım şudur: Bu sorgu genellikle kişisel veriler içerdiği için giriş yapmayı gerektirir; yani “herkesin açıkça bakabildiği” bir doğrulama sayfası gibi çalışmaz.
Kontrol anında görevli ekip sizden raporun çıktısını görmek isteyebilir. Çoğu sürücü için en pratik yöntem, e-Devlet’te raporu açıp PDF ya da görüntü olarak hazır tutmaktır. İnternetin çekmediği yerlerde ise önceden alınmış çıktı yine en güvenli seçenektir.
Tek cümlelik ama kritik not: Psikoteknik raporunun tarihini “yaklaşık” hatırlamak yetmez, bitiş tarihini net bilmek gerekir.
Barkodlu belge doğrulama: Görevli ekip neyi kontrol eder?
SRC belgesinin barkodlu PDF’si varsa doğrulama çok hızlı ilerler. e-Devlet’in “Belge Doğrulama” altyapısı, barkod numarası ya da QR okutma ile belgenin gerçekliğini kontrol etmeye yarar. Burada kontrol edilen şey, belgenin resmi sistemde üretilmiş olup olmadığıdır; yani “bu çıktı gerçekten e-Devlet’ten alınmış mı” sorusu yanıtlanır.
Sürücüler açısından bunun avantajı açık: Sahte, güncelliğini yitirmiş veya okunaksız belgeler daha ilk bakışta sorun çıkarırken; barkodlu, net bir çıktı genelde tartışmayı bitirir. Yine de internet erişimi gereksinimi ve ekran parlaklığı gibi pratik detaylar süreci etkileyebilir.
Barkodla doğrulamada küçük ama sık görülen aksaklıklar şunlardır: Barkod alanının kırışması, telefon ekranında yakınlaştırınca barkodun bozulması, çıktının düşük çözünürlükte alınması.
Hangi e-Devlet ekranı ne işe yarar?
Aşağıdaki tablo, sürücülerin en çok kullandığı ekranları ve kontrolde hangi ihtiyaca cevap verdiğini özetler. İsimler e-Devlet’te arama çubuğuna yazıldığında genelde doğrudan çıkar.
| İhtiyaç | e-Devlet’te aratılacak hizmet | Giriş gerekir mi? | Kontrolde pratik karşılığı |
|---|---|---|---|
| SRC belgesini barkodlu indirip yazdırmak | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı hizmetleri içinde SRC belgesine ilişkin ekranlar (muafiyetli başvuru vb. süreçler) | Evet | PDF çıktı alıp araçta taşımak, telefonda saklamak |
| Psikoteknik raporunu görmek | Sağlık Bakanlığı: e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama | Evet | Geçerlilik ve rapor kaydını net göstermek |
| Barkod ya da QR ile doğrulama yapmak | e-Devlet: Belge Doğrulama | Hayır (çoğu doğrulama akışı kodla çalışır) | Görevlinin hızlı doğrulama yapabilmesi, belgenin gerçekliğinin teyidi |
Kontrolden önce 3 dakikalık hazırlık: “Çantada dursun” düzeni
Sürücüler genelde “belge var” diye düşünür; sorun “belgeye ulaşmak” kısmında çıkar. Özellikle İstanbul’da Beylikdüzü, Esenyurt, Avcılar, Büyükçekmece, Küçükçekmece, Hadımköy hattında yoğun çalışıp gün içinde farklı güzergahlara girenler için aynı gün içinde birden fazla kontrol noktasına denk gelmek olağandır.
Bu yüzden basit bir kontrol listesi hayat kurtarır:
- SRC barkodlu çıktı: Torpidoda şeffaf dosyada dursun, barkod kısmı katlanmasın.
- Psikoteknik raporu: Çıktı veya PDF; mümkünse raporun ilk sayfası hızlı açılacak şekilde.
- Telefon yedeği: İki ayrı yerde saklayın (dosyalar ve e-posta taslağı gibi).
- Tarih kontrolü: Psikoteknik için bitiş tarihi, SRC için belge türü ve bilgiler.
Bu listeyi haftada bir kez kontrol etmek çoğu sürücüye gereksiz gelir, ta ki bir gün internetsiz çevirmede “dosya nerede” arayana kadar.
Sorgulamada görünmüyor: En sık nedenler ve çözüm yolları
Belge e-Devlet’te görünmüyorsa ilk refleks “belge çıkmamış” zannetmek oluyor. Oysa çoğu durumda neden daha basittir.
Birinci neden, yanlış hizmet ekranına girmektir. SRC ile ilgili birden fazla ekran bulunabildiği için “başvuru” ekranıyla “belge görüntüleme” ekranı karıştırılabilir. Arama kısmında daha net anahtar kelimelerle denemek ve ilgili bakanlık hizmeti altında ilerlemek işe yarar.
İkinci neden, eski belge formatıdır. Özellikle 2018 öncesi düzenlenen, barkodsuz ve doğrulaması anlık yapılamayan belgeler kontrolde soru işareti doğurabilir. Çözüm, mümkünse e-Devlet’ten barkodlu belgeyi üretmek ve güncel çıktıyı taşımaktır.
Üçüncü neden, bilgi uyumsuzluğudur. İsim karakteri, ehliyet numarası formatı veya kayıt aktarımı gibi konular nedeniyle sistem sorgusu beklenen sonucu vermeyebilir. Böyle durumlarda yetkili kurs veya danışmanlık desteğiyle kaydın kontrol edilmesi zaman kazandırır.
Dördüncü neden, psikoteknik raporun sisteme düşme süresidir. Rapor e-imzalı düzenlendikten sonra e-Devlet ekranına yansıması her zaman aynı gün olmayabilir. Raporu aldığınız merkezden “e-imzalı gönderim tamamlandı mı” teyidi almak iyi bir adımdır.
Lojistik firmaları için belge takibi: Sürücü havuzunda risk nerede birikir?
Sürücünün belge takibi bir gün eksik olduğunda ceza sürücüye yazılabilir; operasyon tarafında ise iş gecikmesi, yük planının bozulması ve araç bağlanma riski konuşulur. Bu yüzden taşımacılık firmalarında belge takibi “İK işi” gibi görünse de aslında operasyonel bir güvenlik ve süreklilik konusudur.
Basit bir takip rutini kurmak yeterlidir. Tek seferlik “dosyaya koyduk” yaklaşımı, özellikle psikoteknikte 5 yılın hızla geçmesi yüzünden yanıltıcı olur.
Aşağıdaki yapı, küçük filolarda bile düzen sağlar:
- Sürücü kartı: SRC türü, psikoteknik bitiş tarihi, son kontrol tarihi.
- Uyarı takvimi: 60 gün kala hatırlatma, 30 gün kala randevu planı.
- Dosya standardı: Her sürücü için aynı adlandırma (AdSoyad_Src.pdf gibi).
- Denetim provası: Ayda bir rastgele 2 sürücüden telefonda belge açmasını istemek.
Beylikdüzü Kaya SRC ODY ÜDY Kursu süreçte nerede devreye girer?
SRC ve psikoteknik, sadece sınavı geçmekten ibaret görülünce asıl yük sürücünün omzuna kalıyor: başvuru, evrak, randevu, eğitim takvimi, sınav hazırlığı, belge çıktısı, yenileme planı. Bu zincirin herhangi bir halkası aksadığında da e-Devlet sorgulamasında “bulamadım” telaşı başlıyor.
Beylikdüzü Kaya SRC ODY ÜDY Kursu, MEB yetkisiyle SRC (1-2-3-4), psikoteknik, ODY ve ÜDY alanlarında eğitim, sınav hazırlığı ve belgelendirme süreçlerini tek noktadan yönetmeye odaklanan bir yapı sunar. Güzelyurt Metrobüs durağına yakın konum gibi erişimi kolaylaştıran detaylar, İstanbul içinde farklı ilçelerden gelen adaylar için randevu ve ders planlamasını rahatlatabilir.
Merkez seçerken çoğu sürücünün aradığı şey nettir: evrak ve başvuru adımlarında doğru yönlendirme, güncel mevzuata uygun eğitim akışı, deneme sınavlarıyla pratik kazanma ve belgeyi aldıktan sonra da yenileme takibinin unutulmaması. Bu yaklaşım, çevirmede barkodlu SRC çıktısını uzatıp birkaç saniyede kontrolü tamamlamanın arkasındaki görünmeyen hazırlığı oluşturur.
Sürücü için hedef basit: Belgeler güncel olsun, e-Devlet’te görünsün, barkod doğrulaması sorunsuz çalışsın. Bu üçlü sağlandığında kontrol noktası da günlük işin doğal bir parçasına dönüşür.